TRUNG TÂM LƯU TRỮ QUỐC GIA 1

  • Tiếng Việt
  • Français
  • English

Người lao động Việt Nam được nghỉ ngày 1.5 từ bao giờ?

3:19 30/04/2016

Hàng năm, người lao động trên toàn thế giới lại cùng nhau kỷ niệm ngày Quốc tế Lao động 1-5. Ngày này dường như đã trở thành ngày hội của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, họ cùng nhau biểu thị tình đoàn kết hữu nghị, đấu tranh cho hoà bình, tự do, dân chủ và tiến bộ xã hội.

Lịch sử ngày này được ghi nhận từ cuộc đấu tranh của công nhân thành phố Chicago – Mỹ ngày 1.5.1886, yêu cầu giới chủ tuân thủ quy định về thời gian lao động 8 giờ mỗi ngày và cải thiện các điều kiện lao động đã được thông qua tại Đại hội Liên đoàn Lao động Mỹ năm 1884. Tuy nhiên, những yêu sách của công nhân và người lao động đã không được giới chủ đáp ứng. Vì vậy tại Chicago và một số thành phố khác của nước Mỹ, công nhân và người lao động đã đình công, tổ chức các cuộc mít tinh, tuần hành với hàng trăm nghìn người tham gia. Cuộc biểu tình tại thành phố Chicago đã bị cảnh sát đàn áp khiến nhiều công nhân chết và bị thương đã làm dấy lên làn sóng phản đối mạnh mẽ của giai cấp công nhân trên toàn thế giới. Năm 1889 tại Đại hội lần thứ nhất Quốc tế Cộng sản II họp tại Paris – Pháp đã quyết định lấy ngày 1.5 hàng năm làm ngày kỷ niệm phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và người lao động quốc tế. Kể từ đó ngày này hàng năm người lao động nhiều nước trên thế giới được nghỉ ngơi và tổ chức các hoạt động kỷ niệm như một ngày hội lớn của họ.

Tại Việt Nam, từ trước Cách mạng tháng 8 giai cấp công nhân Việt Nam đã lấy ngày l-5 hàng năm làm ngày đỉnh cao của phong trào đấu tranh chống thực dân, đế quốc, giành độc lập, tự do, dân chủ và giành những quyền lợi chính đáng của người lao động. Tuy nhiên, việc kỷ niệm phần nhiều phải tổ chức bí mật hoặc ngầm rải truyền đơn, treo cờ, khẩu hiệu… Năm 1936, do thắng lợi của Mặt trận bình dân Pháp và Mặt trận dân chủ Đông Dương, ngày Quốc tế Lao động lần đầu tiên được tổ chức công khai tại Hà Nội, thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia. Đặc biệt, ngày 1.5.1938, một cuộc biểu tình lớn gồm hàng chục ngàn người đã diễn ra ở khu Đấu xảo Hà Nội thực sự là một cuộc biểu dương lực lượng, biểu dương sức mạnh đoàn kết của các tầng lớp nhân dân lao động thủ đô.

Dưới sức ép của các cuộc biều tình, biểu dương lực lượng và sức mạnh đoàn kết của người lao động, chính quyền thuộc địa Pháp tại Việt Nam đã ban hành Luật ngày 12 tháng 4 năm 1941(1) cho phép lao động người An Nam làm việc tại các công sở của chính quyền thuộc địa Pháp và tại các công sở của chính quyền An Nam được nghỉ không làm việc ngày 1-5 mà vẫn được hưởng lương. Bản tấu ngày 9 tháng 9 năm Bảo Đại 16 (tức ngày 28.10.1941) của Bộ Kinh tế Chính phủ Nam triều trình lên vua Bảo Đại rằng “quý Toà Khâm sứ có chuyển giao một văn bản bàn về việc cho phép nhân dân bản xứ được hưởng quyền lợi về đạo Luật ngày 12 tháng 4 năm 1941 tuyên bố ngày mồng 1 tháng 5 là ngày lễ (Fête du Travail et de la Concorde Sociale). Ngày ấy những người làm công được nghỉ mà không bị trừ lương. Bộ thần xét thấy không có vấn đề gì và đã trình Hội đồng Thượng thư cũng nhất trí. Vậy trình lên Hoàng thượng xem xét chuẩn định để tuân theo thi hành”(2). Bản tấu đã được vua Bảo Đại “chuẩn y”. Ngay sau đó chính phủ Nam triều đã ra bản Dụ ngày 11 tháng 9 năm Bảo Đại 16 (tức 30.10.1941) quy định 2 điều khoản trong đó công nhận ngày 1 tháng 5 là ngày nghỉ, ngày này được coi là ngày Lễ Lao động và người làm công không phải làm việc cũng không bị trừ lương(3).

1Bản tấu của Bộ Kinh tế Chính phủ Nam triều trình lên vua Bảo Đại phê chuẩn ngày nghỉ lễ 1.5 (tài liệu châu bản triều Nguyễn – triều Bảo Đại).

2

Bản Dụ của Chính phủ Nam triều tuyên bố ngày 1.5 là ngày nghỉ lễ và người lao động được nghỉ mà không phải trừ lương(tài liệu châu bản triều Nguyễn – triều Bảo Đại)

Ngay sau khi Cách mạng Tháng 8 – 1945 thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 56 ngày 29.4.1946 quyết định “công nhân trong các công sở, tư sở, xí nghiệp trong cả nước được nghỉ làm việc ngày Quốc tế Lao động 1.5 và vẫn hưởng lương như ngày làm việc…”. Sau đó ngày 1.5.1946, lễ kỷ niệm ngày Quốc tế Lao động lần đầu tiên được tổ chức trọng thể tại Hà Nội dưới chính thể Dân chủ cộng hoà với sự tham gia của hàng vạn công nhân và người dân lao động. Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, ngày 1.5 luôn là dịp để phát động các phong trào đấu tranh chống thực dân, đế quốc giành quyền độc lập, tự do, dân chủ cho nhân dân do Đảng ta lãnh đạo.   

Hơn một trăm năm qua, ngày này đã trở thành ngày hội lớn của giai cấp công nhân và nhân dân lao động toàn thế giới, ngày hội đấu tranh đòi quyền tự do, bình đẳng và chống lại các thế lực áp bức bóc lột. Ngày Quốc tế Lao động 1.5 đã đi vào lịch sử nhân loại, lịch sử đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động thế giới vì một tương lai hòa bình và tiến bộ xã hội.

Nguyễn Thu Hoài -Trung tâm Lưu trữ quốc gia I

Theo archives.gov.vn

Liên Hệ Phòng Đọc

Điện thoại:(84-4) 37822545 - Ext: 208

Email:salledelecture1@gmail.com

Yahoo:

Skype:

357025 truy cập

102 trực tuyến

Liên kết Website

© Trung tâm Lưu Trữ Quốc Gia I
Số giấy phép: 173/GP-TTDT, cấp ngày: 10/12/2015
Chịu trách nhiệm: Ths. Trần Thị Mai Hương - Phó Giám đốc thường trực Trung tâm Lưu trữ quốc gia I
Địa chỉ: 18, Vũ Phạm Hàm, Yên Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội
Điện thoại: 04.37822545; Fax: 04.38255614